Kitap & Edebiyat

41 Yılda Ölümsüz Olan Yazar: Sabahattin Ali Kimdir?


Ceren Ceylan 29 Eylül 16:38

Herkesin özellikle Kürk Mantolu Madonna isimli romanıyla tanıdığı Sabahattin Ali'den bahsedeceğiz bu yazıda. Kendisi Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında çok sağlam yeri olan bir isim. Kitapseverlerden kime sorsanız mutlaka en az bir Sabahattin Ali romanını okumuş ve kitaplığında kendisine yer vermiştir.

Sabahattin Ali roman, öykü ve oyun yazarı olması dışında etkileyici şiirlere sahip bir şair. Düz yazılarında toplumcu ve gerçekçi bir üslup kullanıyor olmasına rağmen şiirlerini daha bireysel konular üstünde yazıyor. Siyasi görüşleri yüzünden birçok kez tutuklanan Sabahattin Ali'nin şiirleri, adeta hapishane ve aşk kokuyor.

Sabahattin Ali kimdir?

Baba tarafından aslen Trabzon Oflu olan yazar, 25 Şubat 1907 tarihinde Edirne'de dünyaya geliyor. Babası Yüzbaşı Ali Selahattin Bey'in görev yeri olan Eğridere ilçesi yazarın hikayesinin başlama noktası oluyor. Ailenin üç çocuğunun en büyüğü olan Sabahattin Ali, daha eğitim hayatının başında edebiyata ilgisini belli ediyor. Eğitim hayatına Üsküdar Doğancılar’daki Füyuzat-ı Osmaniye Mektebi’nde başlıyor. Başarılı bir öğrenci olarak adından hep söz ettiriyor.

İlk eserini daha 17 yaşındayken Yeni Yol dergisinde "Gültekin" mahlasıyla veriyor. "Horoz Mehmet" isimli bu öykü, adeta Sabahattin Ali'nin tüm öykücülük özelliklerini taşıyor. Sabahattin Ali, İstanbul Muallim Mektebi’nden öğretmen diploması ile mezun olarak eğitim hayatını tamamlamış oluyor.

Anadolu'da bir süre öğretmenlik yaptıktan dil eğitimi için Almanya'ya gidiyor. Türkiye'ye döndüğünde bir süre Almanca öğretmenliği yapıyor yapmasına ama fazla sürmüyor. Çünkü Sabahattin Ali komünizm propagandası yaptığı iddiasıyla hapse giriyor. Ardından ise Türk devlet yöneticilerini eleştirdiği iddiasıyla tekrar tutuklanıyor. Tüm bu suçlamalar sonucunda memurluktan ihraç ediliyor. Sonrasında Atatürk hakkında yazdığı şiir sebebiyle tekrar parmaklıklar ardına giriyor ve 14 ay ceza alıyor.

Asarlar mı hâlâ hakka tapanı?

Mebus yaparlar mı her şaklabanı?

Köylünün elinde var mı sabanı?

Sıska öküzleri dirilmiş midir?

Sabahattin Ali

Sonradan ortaya çıkıyor ki Sabahattin Ali 1933 yılında Konya Cezaevinde Atatürk'e bir özür mektubu yolluyor. Mektubu "Beni affedecek kadar büyük ve iyi kalpli olduğunuzdan eminim. Ellerinizden öperim efendim." diye bitiriyor. Fakat Mustafa Kemal Atatürk kendisini affetmiyor.

Sabahattin Ali'nin aşkı

1932 yazında eczacı dostu Salih Başotaç'ın evinde tanışıyor Aliye Hanım'la. Fakat ne kadar Aliye hanımın ailesi bu evliliğe yazarın polisteki sicil kaydı yüzünden karşı çıksa da16 Mayıs 1935 tarihinde evleniyorlar. İkili daha sonra Ankara Ulus'ta bir apartman dairesinde yaşamaya başlıyor. Tam da bu sıralarda Sabahattin Ali'nin işleri iyiye gidiyor ve maddi açıdan rahatlama yaşıyorlar.

“Mektubunu aldım. ‘Ben fena kız değilim, senin meyus olmayıp saadetin için hayatımı şimdi fedaya hazırım!’ diyorsun. Aliye, bana böyle şeyler yazma… Sonra ben sana deli gibi aşık olurum. Senin ne iyi kız olduğunu biliyorum. Muhakkak ki hayatımda yaptığım ve yapabileceğim en iyi iş seninle hayatımı birleştirmek oldu. Bundan sonra ne diye kederli ve üzüntülü şeyler yazalım… Mektubundaki ‘Beni istediğim kadar sevmezsen ölürüm!’ cümlesini belki elli defa okudum. Ah Aliye, seni isteyebileceğinden çok seveceğim. Benim nasıl sevebileceğimi göreceksin.” 

Sabahattin Ali'nin eşi Aliye Hanım'a yazdığı mektup

Bu güzel aşk hayatının ortasına 1937 yılında kızları Filiz güneş gibi doğuyor. Filiz Ali, oldukça başarılı bir kariyer hayatı geçiriyor. Babası hakkında 2 eseri olmak üzere toplamda 10 eseri bulunuyor ve şu an 84 yaşında.

Sabahattin Ali'nin ölümü

Sabahattin Ali hayatının son yıllarında da Türk milliyetçileri ile çeşitli münakaşalar yaşıyor. Özellikle Türkçü yazar Hüseyin Nihal Atsız ile yaşadığı gerilim giderek artıyor. Hakkında bir sürü dava ve dosya açılıyor. Artık aleyhine olan davalar o kadar artıyor ki, Sabahattin Ali çareyi Türkiye'yi terk etmekte arıyor. Ama bu düşünce yazarın sonunu getiriyor! Çünkü Sabahattin Ali Bulgaristan sınırını geçmeye çalışırken ona rehberlik eden Milliyetçi Ali Ertekin tarafından katlediliyor. Neticede böylesine hızlı yaşanmış bir ömür 41 senede sona eriyor.

Sabahattin Ali'nin bedenini bir çoban bulup jandarmaya haber veriyor. Cesede kimlik tespiti yapılamıyor ama sonradan Ali Ertekin işlediği cinayeti itiraf ediyor. Ali Ertekin'in verdiği ifade ve Sabahattin Ali'nin ailesinin tespitleri üzerine kimlik tespiti yapılıyor.

Sabahattin Ali'nin eserleri

Sabahattin Ali belki de bu kadar çok siyasi konuda düşüncelerini bağırmasaydı bu kadar erken ölmeyecekti. Bu kısacık ömründe bile 19 eser verdi. 100'den fazla şiir, 3 ünlü roman, 5 çeviri eser, 5 öykü kitabı ve 1 oyun... 41 yıllık ömre sığdırdığı eserleri!

Romanları:

  • Kürk Mantolu Madonna
  • Kuyucaklı Yusuf
  • İçimizdeki Şeytan

Öyküleri:

  • Değirmen
  • Kağnı
  • Ses
  • Yeni Dünya
  • Sırça Köşk

Şiirleri:

  • Dağlar ve Rüzgâr
  • Kurbağanın Serenadı
  • Öteki Şiirler
  • Bütün Şiirler

2019 yılına kadar tüm Sabahattin Ali eserleri hakları Yapı Kredi Yayınları'na aitti fakat sonradan telif hakları bitince diğer yayınevleri de yayın hakkına sahip oldu. Sıkı bir Sabahattin Ali okuyucusu olarak tavsiyem, tüm eserlerinin Yapı Kredi Yayınları'ndan okunması!..

Sabahattin Ali şiirlerinden bestelenen şarkılar

Son olarak Sabahattin Ali'nin bestelenmiş şiirlerinden de bahsedelim. Herkesin bildiği, mırıldanarak söylediği, filmlerde ve dizilerde çokça duyguğumuz bu şarkıların sözlerinin Sabahattin Ali'ye ait olduğunu bilmiyorsanız çok şaşıracaksınız!

  1. Sezen Aksu - Çocuklar Gibi
https://youtu.be/OZ-W9sKJKHg

Başını göğsüme sakla sevgilim

Güzel saçlarında dolaşsın elim

Bir gün ağlayalım, bir gün gülelim

Sevişen yaramaz çocuklar gibi

Hissedince sana vurulduğumu

Anladım ne kadar yorulduğumu

Sakinleştiğimi, durulduğumu

Denize dökülen bir pınar gibi

2. Nükhet Duru- Melankoli

https://youtu.be/qKj8EOuvRcI

Anlayamam kederimi

Bir ateş yakar tenimi

İçim dar bulur yerini

Gönlüm dağlarda dolanır

Ne bir dost, ne bir sevgili

Dünyadan uzak bir deli

Beni sarar melankoli

Beni sarar melankoli

3. Edip Akbayram- Hapishane Şarkısı V/ Aldırma Gönül

https://youtu.be/o6PZsAitVCc

Ağladığın duyulmasın

Aldırma gönül aldırma

Aldırma gönül aldırma

Gönül aldırma

4. Volkan Konak- Hapishane Şarkısı | Şiiri / Göklerde Kartal Gibiydim

https://youtu.be/UnBsG22QgfA

Yar olmadı bana devir

Her günüm bir başka zehir

Mapushanelerde demir

Parmaklıklara sarıldım.”

5. Nükhet Duru- Eskisi Gibi/ Ben Sana Vurgunum

https://youtu.be/E0lI5169AYM

Başkalarına gülsem de,

Senden uzak kalsam da,

Sevmediğini bilsem de,

Ben gene sana vurgunum

Bu yazıyı kargala!
0 Yorum