Aktüel Dijital Oyun

Bilgisayar Oyunları Aslında Faydalı Olabilir mi?


Sezer Aygün 31 Ağustos 11:41

Küresel Covid 19 salgınından sonra belli başlı alışkanlıklarımızda ciddi değişiklikler oluştu. Örneğin araştırmalar, dünya genelinde toplu taşımayı kullanan insan sayısında %17 düşüş olduğunu gösteriyor. Ev temizliği yapmada %57 artış var. Araştırmaya katılanların %38'i online alışveriş yaptığını söylerken, evde her gün mobil oyun oynayanlar %46 artmış durumda. Telefonlarına yeni oyun ekleyenler kadar bu süreyi artıranlarda mevcut. Bu artış PC ve mobil oyunlara tümüyle zararlı gözüyle bakan yetişkinler ordusunun sayısını da artırmış gözüküyor. Çünkü bağımlılık, şiddet eğilimi, anksiyete, depresyon ve strese girme, görülen sonuçlardan bazıları. Buna karşılık %82'lik bir kesim, oyunları kendilerini gündelik stresten uzaklaştırmak için oynadığını ifade ediyor. Aynen baş ağrısını kesmek için aldığınız ilacın prospektüsünde baş ağrısına sebep olabilir yazısını görmek gibi... Halihazırda yine gündemde zararlı oyunların kol gezmesi üzerine oyun dünyasına bir bakalım istedim. Gerçekten dijital oyunların yararı olabilir mi? Yoksa zinhar yasaklanmalı mı?

Körebenin simülasyon hali..

Oyun deyince aklımıza bir zamanlar saklambaç ve körebe gelirdi. 1962 yılında Massachusetts Teknoloji Enstitüsünden Steve Russel ve arkadaşlarının Spacewar'ı üretmesiyle hepimiz başka bir zamana evrildik. Sonuçta parklar ve sokaklarda oynanan oyunlar bir simülasyona dönüştü. İştah kabartıcı kullanıcıların ilgisi rekabeti artırdı. 1980'lerde oyun pazarı gittikçe büyüdü. Konsol üretimine paralel olarak bilgisayar fiyatlarının düşmesi piyasayı oldukça hareketlendirdi. Oyunlar Atarilerden Playstation 5 ve Xbox X ile sanal gerçeklik oyunlarına dönüştü. Günümüz itibariyle popüler oyunlara harcanan zaman, 19.2 milyon yıla ulaştı. Peki bu kadar zaman harcanan bu aktivitelerde bedende neler oluyor?

Oyun ve hafıza

Beynimizde hafızadan sorumlu olduğunu ancak 20. yüzyılın ortalarında keşfettiğimiz hipokampüsümüz var. Önceden sadece bir koku merkezi olduğunu zannediyorduk. Anatomik özellikleri hakkında da hala yeterli bilgiye sahip değiliz. Bu bilgileri neden verdim? Birden fazla görevi aynı anda gerçekleştirmemiz gereken bilgisayar oyunların başlıca gereksinimi konsantrasyondur. Dolayısıyla bu kısa süreli belleğin yanında uzun süreli hafızayı da işin içine katmanız demek. Yani oyun esnasında hipokampüsü azami derecede çalıştırmaya ihtiyaç duyuyoruz.

Bilgisayar oyunları ve bilişsel faaliyetler

California Üniversitesi 2015 yılında bilgisayar oyunlarının bilişsel faaliyetlere olan etkisini görebilmek için bir araştırma yaptı. Bir gruba sürekli oyun oynayanları, başka bir gruba ise hiç oynamayanları aldı. Hafıza görevleri yönüyle test etti. Sıklıkla 3D oyunu oynayanlar ile basit 2D oynayanlarla karşılaştı. 3D video oyunları oynayanlar, hipokampusla ilgili hafıza görevlerinde, hiç oynamayanlara veya basit 2D'cilere göre daha iyi performans gösterdiler. Sonuç; video oyunları oynamak bilişsel faaliyetlere katkı sağlıyor.  Bu çalışma ayrıca, hiç oynamayanların her gün 30 dakika boyunca karmaşık bir 3D oyunu oynarsa, hafızalarının zamanla gelişeceğini de gösteriyor.

Oyun terapisinde çocuğa gözlerini kapatıp bir yeri hayal ettirmenin bir çok faydası vardır. Danışan bu şekilde mekansal görselleştirme yaparak olduğu yerden tüm duyularını harekete geçirir. Konumuz oyun terapisi olmamakla beraber bilgisayar oyunlarının da farkında olmaksızın bu tekniği kullandığını gözlemlemekteyim. Video oyunlarının etkisini görebilmek için araştırma yapan bir diğer kuruluşta American Psychological Association. Bu kurum 2013 yılındaki araştırmasında nişan alan video oyunlarında nesneleri üç boyutlu şekliyle düşünmenin beynin gelişimine katkı sağladığını gösterdi.  Bir nesnenin bir alana nasıl sığabileceğini hayal etmek, nesneler arasındaki mesafeleri ayarlamak gerçek hayatta dar bir yere aracınızı park etme kabiliyetinize de katkı sunuyor.

Rekabet ve kontrast

Rekabetin bol olduğu bir ortamda çalışıyorsunuz diyelim. Hemen rakibi bol bir oyun başına geçmenizi tavsiye edebilirim. Sebebi ise; bu tarz oyunlar beynin neyin önemli olup neyin olmadığını hızlı biçimde tasnif etme kabiliyetini artırıyor. Beyin algıda bir şablon oluşturup bunu gerçek hayatta kullanıma sunuyor. Bilim insanları beynin renklerin tonunu ya da kontrast (zıtlık) yeteneğini geliştiremeyeceğimizi düşünüyorlardı. (Bilim insanlarının bu kesin yargıları da hep beni şaşırtmıştır.) Rochester Üniversitesi dokuz hafta boyunca katılımcılara her hafta yaklaşık 5.5 saat aksiyon oyunu oynattı. Oyuncuların kontrast duyarlılıklarında %43'lük bir iyileşme oldu. Tüm bunlara ek olarak; araştırmalar bazı oyunların hızlı karar verme, bazılarının ise problem çözme yeteneğini geliştirdiğini destekliyor.

Son olarak harika bir bilgi daha paylaşayım. ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), ilk defa bir oyunu faydalı olduğunu düşünerek satışına izin verdi. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklar bundan sonra bir video oyunu ile dijital terapi alabilecekler. Bahsi geçen oyun, 600 çocuk üzerinde ve 7 yıl süren çalışmalar sonucu gelişti. Oyunun amacı dikkat eksiliği semptomlarını iyileştirmek. Peki bu kadar faydalı olma kapasitesi olan bir eylemi, neden kötü sonuçlara gebe hale getiriyoruz. Bana kalırsa cevap 19.2 milyon yıl artı seçtiğimiz oyunlarda gizli!

Bu yazıyı kargala!
0 Yorum