Aile & Çocuk

Çocuklarda Ölüm ve Yas


Mehtap Temur 3 Nisan 07:52

Sahi sizce kayıpları konuşmak neden bu kadar zor? “Her kayıp kendi ölümlülüğümüzü ve sevenlerimizin kaybını hatırlatır” diyenleri duyar gibiyim. Peki ya çocuklar ? Onlar, ölüm kavramını kendi dünyalarında nasıl biliyorlar, hiç düşündünüz mü ? Yakın birinin ölümünü yaşamadıysanız eğer bir ihtimal çocuğunuzla bu konu hakkında hiç konuşmamış bile olabilirsiniz. Bu yazı dizisinde siz okurlarıma; yas nedir? Kübler Ross’ un 5 aşamalı yas süreci, gelişim dönemlerine göre çocuklarda ölüm algılayışı, cenaze töreni ve veda, bu süreçte dikkat edilmesi gerekenler, çocuklara söylenebilecek cümleler ile ilgili yazılar paylaşacağım.

Yas dediğimizde aklımıza sadece ölüm mü gelmeli ?

Tabiki de öyle değil. Çocuklar da büyükler gibi çeşitli türden yas sürecini yaşayabilirler. Anne- baba ayrılığı (boşanma vb. ) yaşayabilirler. Bakım evine yerleştirilme, evlat edinme gibi nedenler ile sevdikleri kişilerle ilişkilerini kaybedebilirler. Çocuklar bu tür kayıpları bir arkadaşları hastalandığında ya da öldüğünde veya sevdikleri kişiler uzak bir yere taşındıklarında da yaşarlar. Bütün bu kayıplar, çocuklarda yas tepkisinin ortaya çıkmasıyla sonuçlanabilir. Yas için; kayıp yaşantısına verilen davranışsal, bilişsel ve duyuşsal tepkilerin tümüdür, diyebiliriz. Herkesin yas süreci aynı mıdır sizce? Yas süreci de insandan insana değişebilir tabii ki de. Ortalama yas süreci 6- 24 ay arasında değişebilir fakat eğer bu süreç 24 ayı geçerse mutlaka uzman yardımı alınmalıdır.

Kübler-Ross’ un 5 aşamalı yas süreci modeli

Ölümün öğrenildiği ilk anda şok ve inkar yaşanır. Bu aşamada kişi, kısa süreli hissizlik yaşar. Kişi ölümü reddeder ve bir süre hiçbir şey olmamış gibi davranabilir. Hepimiz, beklenmedik bir ölümle karşı karşıya kaldığımızda bunu hissetmişizdir. Çocuklar bu aşamada; hiç duymamış gibi bir şey olmamış gibi davranabilirler çünkü anlamlandıramazlar ölümü.

Sonra öfke duymaya başlar. Öfke değişik biçimlerde görülebilir. Ölümü kişiselleştirerek sevdiği kişiyi aldığı için ölüme öfke dolu olunur. Bu olayın olmasına izin verdiği için Allah’ a kızabilirler. “Niye bu benim başıma geldi ki?” gibi sorguları başlar. “Niye beni terk etti ki?” diye düşünerek ölen kişiye kızabilirler. Bazen de çocuk öfkeyi yasta olan diğer ebeveyni yastan çıkarma çabası olarak gösterebilir.

Öleni geri getirmeye yönelik çabalar görülür. Çocuklar bu aşamada şöyle cümleler kurabilir. (Pazarlık ) “Bir daha kimseyi üzmeyeceğim” , “bir daha yaramazlık yapmayacağım” . Çocuk yaramazlık yaptığı için sevdiği birini öldüğünü düşünür. Çocuk aklı işte…

İçe kapanma ve derin bir hüznün eşlik ettiği zamanda ise kişi ölümün gerçekliğiyle artık yüzleşmekte ve yaşadığı çaresizlikten dolayı depresyon belirtileri göstermektedir. Çocuklarda ise içe kapanma, mutsuzluk, umutsuzluk vb. gibi belirtiler olabilir.

Ve son olarak ölüm gerçeği artık kabul edilir. (Kabullenme ) Yas tepkilerinin yoğunluğunda azalmalar görür. Artık eski yaşama adapte olma zamanı gelmiştir. Küllerinden yeniden doğma vaktidir.

Bir sonraki yazımıza; gelişim dönemi özelliklerine göre çocuklarda ölüm algılayışı konusu ile devam edeceğiz. O zamana kadar da ''karga.la'' da kalın!

Bu yazıyı kargala!
0 Yorum