Gündem Kitap & Edebiyat Sanat Sinema & TV

Elvis Presley: O Bir Rockabilly


Elvis Aron Presley; "Rock'n Roll'un Kralı" ya da sadece "Kral". O, erken dönem en başarılı rock and roll sanatçısı desem kesinlikle abartmış olmam. Elvis Presley, şarkıcı ününün bir sonucu olarak aynı zamanda oyunculuk kariyerine de sahipti. 42 yaşındaki zamansız ölümüne kadar sahne sanatçısı olarak büyük kalabalıkları müziğine ve ekrana çekmeyi başardı. Presley, hem ritim hem de blues, bluegrass, country gibi geleneksel türlerden, hem R&B ve gospelden şarkılar derleyerek birçok müzik türünü birleştirdi. Bu türleri modernize ederek bir müzik devrimi başlattı. Kendinin de söz ettiği gibi "rockabilly" şarkıcısı olarak müzik hayatına başladı. O zamanlar skandal yaratan kalça hareketleri, vücudu ve karizmatik sahne duruşuyla Presley'in neden listeleri ateşe verdiğini anlamak güç değil. Presley ilk gerçek rock and roll yıldızı olmasına rağmen, Amerikan gençliği üzerinde kötü bir etkisi olduğu gerekçesiyle ilk başlarda reddedildi. Ama her şeye rağmen Presley, modern Amerikan pop kültürünün bir simgesi haline gelmeyi başardı. Performanslarının ve ilk kayıtlarının ham enerjisi, Bob Dylan, John Lennon ve Bruce Springsteen de dahil olmak üzere bir nesil performans sanatçısını etkileyen gençlik tutkularının açığa çıkmasına yardımcı oldu. Aynı zamanda R&B ve country müzik tarzlarını harmanlaması, ırksal engelleri yıkmak için harika bir girişimdi. Buna rağmen Presley'e genellikle köktendinciler ve ayrımcı siyasi gruplar karşı çıktı. Oysa Elvis, yaşamı boyunca Tanrı'ya ve maneviyata olan güçlü inancını sürdürmeye hep devam etmiştir.

İlk yıllar

Elvis Presley, 8 Ocak 1935'te East Tupelo, Mississippi'de  bir kamyon şoförü olan Vernon Elvis Presley ve bir terzi olan Gladys Love Smith'in çocuğu olarak dünyaya geldi. İkiz kardeşi Jesse Garon Presley ölü doğdu ve Elvis tek çocuk olarak büyüdü. Presley soyadı, iç savaş sırasında Almanca "Pressler" adından İngilizceye çevrilmiştir. Atası Johann Valentin Pressler, 1710'da Amerika'ya göç etti. Soy ağacında Kızılderili, İrlandalı ve Alman kökleri de bulunmasına rağmen, Presley çoğunlukla İskoç ve İngiliz kökenlidir. Elvis'in halka açık ilk performansı, 1945 senesinde, o henüz on yaşındayken gerçekleşti. Country şarkıcısı Red Foley'nin "Old Shep" şarkısını seslendirdi. 1946'daki doğum gününde annesi ona bir gitar aldı. Vernon'un kardeşi Johnny Smith ve papaz Frank Smith ona temel gitar dersleri verdi. Blues ve country müziğine ek olarak, genç Elvis kilise müziği geleneğinden de derinden etkilendi. Müzikal etkilerin bu güçlü karışımı, eşsiz bir vokal yeteneğine dönüştü. Presley'in zengin bariton sesi olağanüstü bir renge ve çok geniş bir ses aralığına sahiptir. Ama onu asıl olağanüstü yapan şey; sesindeki ağırlık merkezinin, merkezinde olduğu kadar uçlarında da güçlü oluşuydu. Düşük notalara vurduğunda tam bir bariton gibi ses çıkarma konusunda benzersiz bir yeteneğe sahipti. Üstelik tenor notaları söylerken de aynı rahatlıktaydı. Elvis, sert blues haykırışları, taşra tınıları ve bel canto baladlarıyla dönemine damga vurdu.
ELVIS PRESLEY

Güneş kayıtları

Howlin Wolf, James Cotton, BB King, Little Milton ve Junior Parker gibi blues'cuların kayıtlarını yapan Sun Records'un kurucusu Sam Phillips, zenci sesine ve zenci hissine sahip beyaz bir adam arıyordu. Phillips ve yardımcısı Marion Keisker, Presley'in müzigini duydu ve onunla hemen iletişime geçti. Phillips, Presley'i yerel müzisyenler Scotty Moore ve Bill Black ile bir araya getirdi. Üçlüden çıkan performansı çok beğendi. Kısa süre sonra Elvis, Scotty ve Bill, Midwest konserlerinin çoğunda yer almaya başladılar. Presley, ününü Tennessee'nin ötesine genişletmeyi umarak düzenli bir tur programına başladı. Özellikle Güney'i gezerken popülerlik kazandı. Alışılmadık tarzıyla Rockabilly türündeki şarkıları ülke listelerinde üst sıralara yükselmeye başladı. 1955'de Elvis Presley, RCA Records ile rekor bir anlaşma imzaladı. Albümündeki ''Heartbreak Hotel'' ile ilk kez bir numaraya ulaştı. Üstelik bu en az beş şarkısı hit olan bir albümdü. Artık müziğin en büyük yıldızlarından biriydi. Elvis'in kendine has bir müzik ve eşsiz bir performans tarzı vardı. Müziği daha çok gospel ve country müziğin karışımıydı. Kalçalarını sallayarak sahnede dans etmesi de şovunun bir parçası haline geldi. 1956 senesine gelindiğinde, Presley ulusal bir fenomen haline gelmişti. Üstelik artık gençler onun konserlerine akın ediyorlardı. 

Reddediliş

Ne yazık ki Elvis Presley, genç Amerikalı kadınların ahlaki esenliği için bir tehdit olarak kabul edildi. Birçok Protestan vaiz onu Hıristiyan gençliğin ahlakına bir tehdit olarak kınadı. Hatta ulusal  dergi America bile "Elvis Presley'e Dikkat Edin" başlıklı bir makalesinde okuyucularını ona karşı uyardı. Yerel bir Çocuk Mahkemesi yargıcı, Presley'i vahşi olarak nitelendirdi. Hatta Florida Tiyatrosu'nda sahne alırken vücudunu sallarsa, müziğinin Amerika gençliğini baltaladığını söyleyip, kısıtlamaları haklı çıkararak onu tutuklamakla tehdit etti. Gösteri boyunca, Presley emredildiği gibi hareketsiz kaldı ama bir parmağını kıpırdatarak yargıçla dalga geçti. Televizyonlara çıktığında genellikle dans etmemesi istendi ya da sadece belden yukarısı gösterildi.

Bazı radyo programcıları, Presley'in müziğini istasyonlarında çalmayacaklarını açıkladılar. Presley'in müziğini ve şovlarını köktendinci vaizler kötü olarak kınadılar. İnsanları, kafir rock and roll müziğini evlerinden ve çocuklarının kulaklarından uzak tutmaları konusunda uyardılar. Haber medyası, Elvis'in şarkısını söylerken çığlık atan ve bayılan çıldırmış kızların videolarını ve fotoğraflarını yayınladı. Ancak Elvis'i durdurmak elbette mümkün olmadı. Onu kontrol etme girişimleri geri tepti. Çok fazla ücretsiz konser düzenledi ve gençlerin müziğine olan açlığını körükledi. Çünkü gençler onun müziği ve dansını sevmişlerdi. Üstelik daha önce hiç böyle bir şey de görmemişlerdi.
ELVIS PRESLEY

Sinema ve ordu

Elvis Presley, sinema kariyerine 1956 yapımı ''Love Me Tender'' filmi ile başladı. Bu filmin bir numaraya yükselen başlangıç şarkısını da yine kendisi seslendirdi. Filmlerinin çoğu, aynı zamanda performansa dayanan müzikal türdedir. 1957'de, kariyerinin zirvesindeyken Presley, Birleşik Devletler Ordusu'ndaki zorunlu hizmetinden dolayı askere alındı. Hayranları, pompadour tarzı saçlarının kırpıldığını görünce ağladı. Avrupa'da hizmet etmek için ülkeyi terk ettiğinde kalabalıklar yas tuttu. İki yıl boyunca orduda görev yaptı. Üstelik diğer askerler gibi maaş aldı ama maaşını hayır kurumlarına bağışladı. Almanya'da askerdeyken Presley, müstakbel eşiyle, yani o zamanlar 14 yaşındaki Priscilla Beaulieu ile tanıştı. Bu birliktelik, kızın yaşının küçük olması nedeniyle tartışmalıydı. Yedi yıllık birlikteliğin ardından evlendiler. Lisa Marie adında bir kızları oldu. -Daha sonra Lisa, Michael Jackson'un eşi oluyor-. Orduda onurlu bir şekilde hizmet ederek Presley, orduya girmeden önce onu sevmeyen daha yaşlı ve daha muhafazakar kalabalıkların saygısını kazandı. Presley'in de bu dönemde daha çok olgunlaştığı, ham ve asi yönünü kaybettiği de göze çarpıyor. Elvis Presley James Dean hayranıydı ve film yıldızı olarak kariyer yapmak için can atıyordu. Bununla birlikte, bir şarkıcı olarak popülaritesi artık gözle görülür bir şekilde azalmaya başladı. Üstelik şarkılarından birkaçı, bir numaraya ulaşmak şöyle dursun, listelerin zirvesine anca yaklaştı. En popüleri ''Blue Hawaii'' olan toplam otuz üç filmde rol aldı. Gösterildiği Grammy adaylıklarından üçünü kazandı.

Yeniden müzik

Kariyerinin aldığı yönden memnun olmayan ve Beatles gibi grupların tutulmasına üzülen Elvis, rock and roll köklerine geri dönmeye calıştı. Yedi yıl boyunca single listelerinin zirvesinden uzaklaştıktan sonra, nihayet 1969'da Billboard müzik listelerinde bir numaraya yükselen "Suspicious Minds" ile güzel bir dönüş yaptı. Bu, Presley'in herhangi bir şarkısının bir numaraya ulaştığı son seferdi. Ancak, "Burning Love" ikinciliğe ulaştı ve "A Little Less Conversation" 2002'de Hot Singles Sales listesinin zirvesinde yer aldı. Yoksul kentli siyahların hayatı hakkında toplumsal açıdan bilinçli bir şarkı olan "In the Ghetto" da bu sayıya ulaştı. 1973 senesinde Presley'in ''Havaii'den Aloha" konseri, dünya çapında uydu aracılığıyla yayınlanan ilk konserdi. Üstelik en az bir milyar izleyici tarafından izlendi. Gösterinin RCA soundtrack albümü, Long Playing  albüm listelerinde bir numaraya ulaştı. Elvis Presley, son yıllarında bir dizi country müzik hiti kaydetti. "Way Down", 1977'deki ölümünden kısa bir süre önce Amerikan Country Müzik listelerinde pasifti, ancak ölümünden sonraki hafta bir numaraya ulaştı. Aynı zamanda İngiltere pop listelerinde de zirveye yerleşti. 1970'lerdeki en büyük başarısı, artık genç olmayan hayranlardan oluşan sadık bir hayran kitlesini korumasıydı. 1969 ve 1977 yılları arasında Presley, Las Vegas'ta ve turnelerde binin üzerinde kapalı gişe performans sergiledi. New York'taki Madison Square Garden'da arka arkaya dört gösteriyi kalabalıklara satan ilk sanatçıydı. Aynı zamanda Frank Sinatra, Bing Crosby ve The Beatles gibi dünyanın en büyük plak satıcılarından oluşan özel bir kulübün de üyesidir..

Ölüm sebebi

Son zamanlarda Elvis'in yaşam tarzı çok değişmişti. Yağlı ve sağlıksız gıdalar tüketiyor ve üstelik uyuşturucu ilaçlar alıyordu. Asıl ölüm nedeni kalp krizi gibi görünse de bunun beslenmesinden ve kullandığı ilaçlardan kaynaklandığı yönünde uzmanlar hem fikir. O sırada birçok sanatçı gibi o da afyonlar, barbitüratlar ve yatıştırıcılar dahil olmak üzere bir dizi reçeteli ilacın yoğun kullanıcısıydı. Sanatçının kanının toksikoloji raporu, ölümünden birkaç hafta sonra analizden geldiğinde, yüksek dozlarda Dilaudid, Percodan ve Demerol afyonlarının yanı sıra Quaaludes ve kodein içerdiği bildirildi. Elvis'in uyuşturucu kullanımı Johnny Cash ve Jerry Lee Lewis de dahil olmak üzere dönemin birçok ünlü sanatçısıyla paylaştığı bir özellik olarak bugün yaygın bir bilgi iken, ölümü sırasında Elvis'in ailesi ve ekibi bunu büyük ölçüde gizli tutmayı başardı. Presley 16 Ağustos 1977'de, Tennessee'deki Graceland malikanesinde, yatak odasının banyosunda ölü bulundu. Ölümünün ardından düzenlenen basın toplantısında, adli tabiplerden biri kalp krizinden öldüğünü açıkladı. Cenazesinde yüz binlerce Elvis Presley hayranı, basın ve ünlüler yer aldı. Elvis Presley annesinin ve babasının yanına, Memphis'teki Forest Hill Mezarlığı'na gömüldü. Cesedin çalınma girişiminden sonra kalıntıları Graceland'e meditasyon bahçelerine taşındı. Burayı ölümünden önce satın almıştı Presley. Bugün Graceland bir müze olarak hizmet veriyor. Onun müziği ve kişiliği, kaynaştırdığı tarzlarla Amerikan popüler kültürünün çehresini kalıcı olarak değiştirdi. Üstelik tüm dünyaya yayılan bir hayran kitlesi yakaladı. Dünyanın dört bir yanındaki insanlar için ülkesinin canlılığının, isyankarlığının ve iyi mizahının bir simgesiydi. Presley'in ölümü üzerindeki tartışmalar maalesef son bulmadı. İntihar iddialarından, uyuşturucu bağımlılığından, hatta ölümünün sahte olduğuna kadar söylentiler hala devam ediyor.

Son söz

Pek çok başarısı arasında Elvis Presley, listelerde aynı anda iki, ilk beş albüme sahip olan dört sanatçıdan -Roy Orbison, Guns N' Roses ve Nelly- biridir. Rock and Roll Onur Listesine 1986'da, Country Müzik Onur Listesine 1998'de ve Gospel Müzik Onur Listesine 2001 senesinde girmiştir. Popülaritesi, ölümünden kırk beş yıl sonra bile hala devam ediyor ve her yeni nesil onunla bir şekilde bağlantı kuruyor. Bugün Elvis mirasıyla yaşamaya devam ediyor. Yirminci yüzyılın en büyük kültürel güçlerinden biri olarak anılıyor. Elvis Presley'in hitlerinden oluşan bir kayıt bırakıyorum aşağıya. Keyifli dinlemeler. Kargalamaya devam edelim.
https://youtu.be/K6KNrJE6gWc
Bu yazıyı kargala!
0 Yorum