Kitap & Edebiyat

Genç Werther'in Acıları Neydi: Goethe


İlk olarak 1774 senesinde yayımlanan Genç Werther'in Acıları anında kült bir takipçi kitlesi kazandı. Avrupalı okuyucuları, aşırı tutkusu kendini yok etmeye yol açan tipik romantik kahraman Werther'in coşkulu ruminasyonları büyüledi. Üstelik halkın hayranlığı, erkeklerin ve kadınların Werther'i simgeleyen o sarı kıyafeti giydiği, bazı gençlerin ceplerinde kitabın bir kopyasıyla intihar ettiği fanatik bir taklitçi kültüre yol açtı. Ancak Avrupa çapında genç intihar salgını yarattığı efsanesi şüphelidir. Yine de romanın iki yüz küsur yıl önceki uluslararası popülaritesi göz ardı edilemez. Bu yüzden bu sansasyonel roman, insanları yüce bir bireysellik duygusu arzusunda birleştirdi.

Kendini uygunsuz bir romantik karmaşadan kurtarmaya çalışan Werther, kırsal yalnızlığına doğru yola çıkar. Bu pastoral cennette, bir toprak kahyasının kızı Lotte'ye aşık olur. Öte yandan bir başkasına aşık olan Lotte, Werther'e karşılık vermez. Bu yüzden Werther'in reddedilme karşısında çektiği eziyet arkadaşına yazdığı mektuplarla romana dönüşür. Aşırı tutkusunu dizginleyemeyen Werther, kendini yok etmenin ıstırabına tek çözüm olduğuna karar verir. Werther'in ateşli, Hamlet'vari doğa, din ve benlik tefekkürü, Goethe'nin daha sonraki eseri Faust'un dinsel ustalığını öngörse de, yazarın sıkıntılı bir geçmişten kurtulma mücadelesi, romanı yüce olmaktan uzak kılar. Werther'in mektupları, ıstırabı yoğunlaştıkça tiksindirici bir şekilde içe dönük ve bencil hale gelir.

Ah, tesadüfen elim onun eline dokununca, ayaklarımız istemeden masanın altında birbirine değince, nasıl da damarlarım çekiliyor! Ateşten kaçar gibi irkiliyorum, sonra da gizli bir güç beni yine ona doğru çekiyor. Bütün duyularım birbirine karışıyor..

Genç Werther'in Acıları - Goethe
Genç Werther'in Acıları

Goethe ve Werther

Kitap, genç Werther'in arkadaşı William'a yazdığı, günlerini Almanya'daki kurgusal bir kasabada geçirdiği, doğayı gözlemleyerek, sıradan insanlarla konuştuğu, Homer okuduğu ve çizdiği eskizleri anlatan mektupların bir derlemesidir. Günlük biçiminde yazılmıştır. Eser, bir arkadaşının karısına umutsuzca aşık olan mutsuz, tutkulu genç bir adamın hikayesini anlatıyor. Arkadaşı ise hem hayran olduğu hem de nefret ettiği bir adam. Goethe, romanın yayınlanmasından iki yıl önce kalbini o sırada arkadaşı Johann Christian Kestner ile nişanlı olan Charlotte Buff'a kaptırdığında benzer fırtınalı bir dönemden geçmişti. Goethe'nin eserde işlediği karşılıksız aşka dair kendi inancı hatıralarıyla ilişkilidir. Ayrıca Werther'in mektupları Goethe'nin gerçek aşkı Charlotte Buff ve kocasının övülmeyen tasvirleriyle de doludur.

Böyle mi olmalıydı: İnsanın mutluluğu, aynı zamanda kederinin kaynağı mı olmalıydı? 

Ümitsiz bir durumdayım Wilhelm, huzursuz bir atalet içindeyim; bir şey yapamadan duramamakla birlikte, bir şey de yapamıyorum. İmgelem gücünden yoksunum, doğa duygularımı uyandırmıyor ve kitaplardan iğreniyorum. Kendimizi yitirdiğimiz zaman, her şeyi yitirmiş sayılırız işte.

Genç Werther'in Acıları - Goethe
Genç Werther'in Acıları

Johann Wolfgang von Goethe

Yazar 1749 senesinde Frankfurt'ta doğdu. Modern zamanların en büyük dehalarından biri olan Goethe, edebi ve sanatsal üretimi dikkat çekici olan lirik bir şair, oyun yazarı, romancı ve devlet adamıydı. En popüler eseri olan Genç Werther'in Acıları 1774 senesinde yayımlandı. Goethe bu romanı kırık bir kalpten duyduğu umutsuzluktan yazdı. Grafiksel olarak tanımlanmış bir intiharla sonuçlanan karşılıksız bir bağlılığın trajik hikayesini anlatıyor. Kitap Goethe'ye muazzam bir ün kazandırdı ve çokça tercüme edildi. Halk üzerindeki etkisi yoğundu: hatta Wertherizm olarak bilinen abartılı bir duyarlılık durumuna ilham verdi. Werther'in bu çalışmada detaylandırılan hüsranı, kederi ve umutsuzluğu, Romantik melankoli kavramına öncü oldu. Genç Werther'in Acıları, romantizm akımını büyük ölçüde etkileyen bir eser.

Goethe'nin eserleri, şiirleri ve dört romanının yanı sıra on binden fazla mektup ve çizimleri de dahil olmak üzere oldukça kapsamlıdır. İlk romanının başarısından sonra asilzadelerin arasına katılan Goethe, hayatı boyunca Dük'ün özel konseyinde oturdu. Alman kültüründe yazının devlerinden biri olarak uzun ve dolu dolu geçen yaşamı boyunca üretken virtüözünü çok çeşitli alanlarda sergiledi. Üstelik tüm Avrupa'daki benzerlerini etkileyen ve hala model olarak görülen yaratıcı bir tarz oluşturdu. Alman yazınını geliştirmede sahip olduğu konum, Shakespeare'in İngilizce konuşulan çoğu ülkede sahip olduğu konuma benzer.

Bahtsız! Sen bir budaladan başka nesin? Yaptığın, kendini kandırmaktan başka ne ki? Bu sonu gelmez delice tutku nereye varacak? 

Gitmek zorundayım!

Genç Werther'in Acıları
Genç Werther'in Acıları

Werther ile son söz

Werther aslında kötü bir insan değil. Mesela çocuklara içtenlikle düşkün. Fakirlere karşı oldukça cömert. Her şeye rağmen ben şahsen, dünyanın onun umutlarını ve beklentilerini karşılamadığı gerçeğinden dolayı hüsrana uğrayan bu adamla ilişki kurabildim. Nefret ettiğiniz bir şeyde sıkışmış hissetmek berbattır. Hayal kırıklıkları artıkça hem zamansız hem de evrenseldir. Ancak, Werther'in Lotte ile olan ilişkisine her döndüğümüzde, yine de o çirkin taraf ortaya çıkıyor. Lotte'yi çok sevdiğini iddia eden birine göre, onun hayatını mahvetmek için elinden geleni yaptığın kesin.

Zavallı Werther. O her zaman duygusal uçlarda yaşadı. Mutlu olduğu zaman, göksel vecdler kalbini zevkle doldurur ve herkesi binlerce kez öper. Üzgün olduğunda ise en derin umutsuzluk ruhunu parçalara ayırır ve intihara meyleder. Kısacası bu, hikayenin en yalın haliyle özetidir. Werther'in öyküsü, kültürel ortamda tam da doğru zamanda ortaya çıkan trajik bir öykü. Ancak Goethe'nin geliştikçe neden ondan uzaklaşmaya çalıştığını kesinlikle anlayabiliyorum. Bu, tüm bu öfke ve ıstırabı sisteminden atması gereken ve istemeden uluslararası bir ünlü haline gelen, reddedilmiş bir aşık tarafından yazılan genç bir adamın hikayesi. Son olarak Werther'i sevemeseniz de unutmayın ki, iyi bir kitabın sevimsiz bir kahramana her zaman ihtiyacı vardır.

Evet, yeryüzünde bir gezginim yalnızca, bir yolcu! Sizler bunun ötesinde misiniz sanki?

Genç Werther'in Acıları - Goethe

Eserlerin film formlarına düşkün olanlar için izlemenizi tavsiye ederim.

https://youtu.be/nzUePS69-rM
Bu yazıyı kargala!
0 Yorum