Gündem Sağlık

İLAÇ PİYASASI, MUAYENE ÜCRETLERİ, ECZANELER


Emine Aydın Albayrak 13 Şubat 13:45

Hazcılık ilkemi bir tarafa bırakıp gündem nabzı tutmak için bu hafta birkaç eczane ziyareti yaptım. Yine çok güzel kahveler içtim, o ayrı bir konu. Ama son zamanların kanayan yarası “piyasada olmayan ilaçlar”; çayla, kahveyle çözülecek gibi gözükmüyor. Bir tarafta çaresizce arayışta olan hastalar ve yakınları; diğer tarafta sistem mağduru eczacılar ve çalışanları… Herkes haklı, herkes bıkkın ve herkes çaresiz… Peki neden?

Piyasadaki ilaç yokluğuna ve bunun sebeplerine değinmeden önce, eczanelerdeki fiyat politikasından ve hastaların eczaneye yaptıkları ödemelerden bahsetmek istiyorum. Bir hasta, reçetesi ile birlikte bir eczaneden ilaçlarını aldığında ne için para ödüyor? Bu ödeme neye göre değişiyor? İlaç katılım payı, muayene ücreti, ilaç fiyat farkı nedir? Peki eşdeğer vermek yasal mıdır? Eczanelerin muayene ücretini alıp da sistemde almamış gösterme şansları var mıdır? Kısacası sıradan bir Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak kafamızda deli sorularla eczane eczane geziyoruz. Hadi hep birlikte bu sorularımızın cevaplarını bulalım. Aynı zamanda yanlış anlaşılmaları da ortadan kaldırmış olalım.

Eczaneye ödenen ücretler

Eskiden hekimler bir reçeteye dört kalemden fazla ilaç yazamıyorlardı. Açılan davalar sonucu bu durumun hekimin tedavi hakkını kısıtladığı kararına varıldı. Ancak Sosyal Güvenlik Kurumu da harcamalar konusunda kendini koruma altına almak zorundaydı ve şöyle bir uygulama başlatıldı: Bir hekim tek reçetede istediği kadar ilaç yazabilir; ancak hasta üç adetten fazlası için kutu başına 1 TL ücret öder. İşte ödemelerimizin ilki: Reçete katılım payı.

Hasta ayaktan tedavi olurken birinci basamak sağlık kuruluşlarındaki tedavisi için muayene katılım payı ödemez. Ancak ikinci basamak sağlık kuruluşu olan devlet hastaneleri için 6 TL, eğitim ve araştırma hastaneleri için 7 TL, üniversitelere bağlı tıp fakültesi hastaneleri için 8 TL ve Sosyal Güvenlik Kurumu ile anlaşmalı özel sağlık kuruluşları için 15 TL muayene katılım payı öder. 

Reçete ve muayene katılım payları emekli hastaların maaşından kesilirken çalışan hastalar ve hasta yakınları bu ücreti eczanelere öder. Aslında eczaneler bu ödemeden herhangi bir kar elde etmezler. Sadece tahsilat işlemini gerçekleştirirler. Reçeteniz herhangi bir eczanede işlem gördüğü anda sisteme yansıyan muayene ücretleriniz tahsil edilmiş görünür. Yani eczanelerin muayene ücretlerini tahsil edip sonradan etmemiş gösterme şansları yoktur. 

Ödeme listesinde olan her ilaç için Sosyal Güvenlik Kurumu’nun belirlediği bir fiyat vardır. Bu fiyata “kamu fiyatı” denir. Çalışan hastalar ve yakınları reçetede işlem gören ilaçların kamu fiyatı üzerinden yüzde 20'sini eczanelere öder. Bunun yanı sıra emekli hasta ve yakınlarından ise bu fiyatın yüzde 10'u maaştan kesilir.

Son olarak eczanelere ödenen bir ücret de ilaç fiyat farklarıdır. Sosyal Güvenlik Kurumu her etkin madde için belli bir fiyat belirler. Bu fiyatın üzerinde kalanlar fark çıkarır. Hem emekli hem de çalışan hastalar ve yakınları bu fiyat farkını eczanelere öder. İzlenen fiyat politikası eczacıların belirlediği bir politika değildir. 

Neden ilacım piyasada yok?

İlaçta kamu fiyatları belirlenirken beş Avrupa ülkesi baz alınarak hesaplamalar yapılır. Euro kuru da yılda bir kez güncellenir. Son sözleşmeye göre ilaçtaki Euro kuru 4,57 TL’dir. Güncel Euro kuru göz önünde bulundurulduğunda, özellikle ithal ilaçlar için, Türkiye pazarı açısından karlı bir ülke olmaktan oldukça uzaktır. Pek çok firma zarar ettiğini düşündüğü için ülke stoklarını azaltmıştır. Son iki yıldır yaşanan pandemi etkisiyle de yıllık öngörülerin tutturulamamasıyla piyasa gerçek bir keşmekeş yaşamaktadır. Şubat ayı içinde gelecek olan zam ve yapılacak olan kur güncellemesiyle bir nebze olsun rahatlama bekleniyor. Tabii ki bu zam oranı firmaları tatmin ederse… İnanın ki eczacılar kendi kullandıkları ilaçları bile bulmakta zorlanıyorlar. Sistemin her köşesinde ayrı mağduriyet yaşanıyor.

Özetle pek çoğumuzun ilacı piyasadan tamamen kalkmış ya da herhangi bir yan etki sebebiyle piyasadan çekilmiş değil. Ekonomik sebepler yüzünden geçici (umarız) bir süre piyasada yok. Şubat sonu itibariyle bu sorunun minimuma ineceği düşüncesindeyiz. Biraz daha sabır diyoruz. 

Son olarak eczacılarımız özellikle tekrar ediyor: Eşdeğer ilaç yanlış ilaç değildir, Sağlık Bakanlığı kriterlerince içerik ve etki olarak tamamen aynıdır. İlaçta kalite tektir ve fiyat sabittir. Piyasada olmayan ilaçların eczacılarınız ve eczane çalışanlarınızla hiçbir ilgisi yoktur.

Sağlıkla kalın…

Bu yazıyı kargala!
0 Yorum