Bilim & Teknoloji

İnternetin Yeni Hali: Web 3.0 Nedir? #1


Uğur İşçeviren 4 Kasım 14:30
Çok uzak değil. Sanırım 2030 yılına gelmeden sanal alemimizde kapsamlı bir değişim olacak. Metaverse, bunun en kanlı canlı örneklerinden biri. Ancak bu değişimin temelini oluşturan blok zincir veri tabanı başka bir değişime de etki edecek. İnternet, yeni versiyonunu yüklüyor: Web 3.0! Halihazırda küçük ve giriş seviyesinde yaklaşım ve uygulamalar olsa da Web 3.0 hala gelmedi. Ama geliyor ve geldiğinde değişecek çok şey var. Peki Web 3.0 neden bu kadar önemli? Neleri değiştirecek? Bize yansıması ne olacak? Bunu anlamak için önce internetin evrimini iyi anlamak gerekli. İki bölümlük bir yazı dizisi ile anlatalım.

Web 1, 2 ve 3

Web 3.0'a gelmeden önce kısaca Web 1 ve 2'ye bakalım. İnternetin ilk hali olan Web 1.0 ile 90'lı yıllarda tanıştık. Tamamen geliştirici odaklı, statik, etkileşimsiz ekranlardı. Yalnızca bilgiye erişim hakkı vardı ama bir yönlendirici olmadığı için bulması zordu. Yani her şey son derece statikti. Mesela o zamanlarda listelerin, kuralların sıralandığı PDF dosyalarını sadece okuyabilirdiniz. Okuyup kapatmaktan ibaretti. Örnek vermek gerekirse Y kuşağının çok iyi bildiği AnaBritannica ya da Meydan Larousse gibi ansiklopedilerin herhangi bir etkileşime müsaade etmeden PDF olarak yüklenmesi bir Web 1.0 (eski internet) içeriğidir.
Sonra 2000'lerin başında yavaş yavaş Web 2.0 ile tanıştık. Google, Facebook, Wikipedia, Twitter, Youtube derken etkileşimli dönem geldi. Artık internet sadece üreten değil tüketen de aktifti. Yönlendiriyordu. En önemlisi de interaktif sosyaldik. Apple ve iPhone ve diğer akıllı telefonlar ile sadece masaüstünde değil her an çevrimiçi idik. Küçük bilgisayarlarımız vardı. İçeriği oluşturan da tüketen de bizdik. Hatta gerekirse yorumlarla diğer kullanıcıları yönlendiriyorduk. Yani artık sadece bilgiye erişim hakkımız (Web 1.0) yoktu; içerik üretmek de hakkımızdı. Örneği yine ansiklopedi üzerinden verelim. Tabii ki Wikipedia... Siteye hem bilgi yükleyen hem de bilgi edinen biziz ve Wikipedia tamamen etkileşimli bir Web 2.0 (mevcut internet) platformu.

İnternet hem özgürleşecek hem eşitlenecek

Web 3.0 ise internetin en gelişmiş hali. Hem bilgiye erişim hakkı (Web 1.0) hem içerik/bilgi paylaşma hakkı (Web 2.0) var ve bunlara bütün eşler eşit derecede sahip olacak. Yani biri çıkıp size ve diğer insanlara ait milyonlarca veriyi sahipken siz sadece size sunulana sahip olmayacaksınız. Bilgi blok zincirine dağılmış olacak. Herkese eşit miktarda! Bu modelin örneği ise biraz farklı. Bilgiyi herhangi bir merkezi havuzdan çekmek yerine direkt kaynağından alabileceksiniz. Yani bilgiye, ilk sahibinden ya da diğer eşler ile ulaşmak Web 3.0 (yeni internetin) en kıymetli özelliği.
Web 3.0'ın en büyük erdemi, daha önce yalnızca büyük işletmeler ve hükümetler tarafından erişilebilir olan eylem ve bilgi kapasitesinin demokratikleşmesidir.
Web 3.0 kullanıcı deneyimi olarak birçok firmayı ve markayı olumsuz etkileyecek. Bu sebeple bu konuda şimdiden çalışıyorlar ama devrim her zaman en tepeyi yıkar. Sonuçta IBM, Nokia, GM gibi zirvedeki firmalar, bilişimdeki devrimin altında ezildikleri için bugün yoklar. Yeni internet devriminin, tepedeki firmaları sallayacağı kesin; iyi hazırlanmazlarsa yıkacağı da... Çünkü artık hem varlıklar hem bilgi, dijital ortamda dağınık bir sahipliğe bürünecek. Dolayısıyla internet artık bir avuç lider firmanın ya da kuruluşun avucunun içinde olmayacak. Erişim tüm eşler arasında olacak. Yani temel olarak yeni internet, bize eşitlik getirecek.

Yeni internetin 4 büyük deneyimi

Yeni internetin abilerinin üstüne koyduğu 4 şey var. Hepsini inceleyeceğiz ama temel olarak şöyle:
  • Artık sadece bilgisayarlar değil her cihaz çevrimiçi olacak, işletim sistemlerinden bağımsız cihazlar gelişecek.
  • Bilgi merkezden çıkacak, veri merkeziyetsiz olacak. Her kullanıcının kişisel mülkiyeti tamamen kendisinin olacak.
  • Yapay zeka çok güçlenecek, semantik internet gelecek. Artık veriyi yöneten algoritmalar daha sezgisel olacak.
  • Üçüncü boyutun içine gireceğiz. Son günlerde sık duyduğumuz metaverse bunun başlangıcı.
Yazının ikinci bölümünde bu özellikleri irdeleyeceğiz. Bu dönüşümün Google, Facebook , Apple gibi teknoloji devlerini nasıl etkileyebileceğini ve Çin'in yükselişini... Artık iyice alıştık. Teknoloji doğudan yükseliyor.
Bu yazıyı kargala!
0 Yorum