Bilim & Teknoloji

Matrix Gerçek Mi Oluyor: Metaverse Nedir?


Uğur İşçeviren 25 Ekim 07:29
Dünyanın bir ucundaki arkadaşınızla, bir pazar kahvaltısını baş başa yapmak için artık o uca gitmeniz gerekmese?.. Dünya Kupası finaline aldığınız bilet, evinizin koltuğu olsa?.. Şirket toplantısına eviniz odasından pijamalarınızla katılırken CEO'ya 1 metreden sunum yapsanız?... Peki en sevdiğiniz sanatçının konserini, sahneden binlerce kilometre uzakta kanlı canlı izleyebilseniz?.. Aslında tam da kanlı canlı değil ama metaverse bize bütün bunları vaat ediyor. Yani sanırım bunu sunuyor. "Sanıyorum" çünkü henüz teknoloji dünyası kararını veremedi. Metaverse şimdilik tam tanımı olmayan bir kavram. Ama öyle bir hype ki, belki de öngörülen 2030'dan çok daha önce hayatımızın gerçeği(!) olacak. Yani gerçekle zahirin birbirine karıştığı bir algıdan bahsediyorum. "İçinde olduğunuz şey", bedenen zahiri olsa da, zihnen gerçek olacak. En azından zihinsel kontrolü yitirmemiş olacaksınız. Sadece algı değişecek. Kafanız karıştıysa basitçe şöyle ifade edeyim: Herkesin kendi Matrix'i olacak. Ancak şimdilik Ajan Smith yok. Evreni kurtarmak falan da yok. Bir nevi Neo olacaksınız ama seçilmiş kişi değilsiniz. Metaversenin temelde ne yapacağını biliyoruz. Virtual Realty (VR) dediğimiz kavramın, hayatımızın göbeğine yerleşeceğini söyleyebilirim. Aslında metaverse araçları, bir yerde VR gözlüklerin ultra gelişmiş bir versiyonu olacak. Ama bu kadar basite indirgemek doğru mu; bilmiyorum. Çünkü gelinen noktada, Matrixvari bir alt evren kavramı da kendini hazırlıyor. Zaten meta ve verse (evren) kelimelerinden türeyen kavramın kökü belli. Mesele nereye evrileceği?

Gelecek çok yakında

İşte burada çeşitli düşünceler var. Bunlardan en dikkat çekici olanı Facebook'a ait. Zuckerberg'in yakın zamanda yaptığı açıklamaya göre, bizzat metaverse için çalışacak 10.000 kişiyi işe almak istiyor şirket. Yani durum bu kadar ciddi. Sayıdan bahsetmiyorum. Facebook uzun süre sonra, satın alma veya güncelleme dışında ilk defa böyle ciddi bir fütüristik işe kalkışıyor. Normalde Zuckerberg rakibini satın alır. Ancak bu sefer bizzat geliştirici.
Metaverse, sizinle aynı fiziksel alanda olmayan diğer insanlarla oluşturabileceğiniz ve keşfedebileceğiniz bir dizi sanal alan. Facebook
Facebook olaya böyle yaklaşıyor. Tabii sosyal medya aracı olan bir şirket için doğru yaklaşım bu. İnsanları iletişime sokarken, ekranları ortadan kaldırmak... Torununu sevmek isteyen dedelere/nenelere nimet (kendimden biliyorum) adeta. Ne muhteşem değil mi?

İnternetin yenisi mi yoksa yepyeni bir şey mi?

Ancak kavramın tam karşılığının, bu olmadığını da biliyoruz. Çünkü Facebook, metaverse için sadece kendi bireysel evrenini kurmaktan bahsetmiyor. Yani metaversenize girdiğinizde ister Facebook'ta atarlı giderli bir söz yazın, isterseniz Fortnite üzerinden "dalın", isterseniz de göz göze Zoom toplantısı yapın. Dolayısıyla metaverse, biraz "internet gibi" bir kavram. Sadece interaktif değil; proaktif bir evren. O zaman internetin gelişmiş hali mi?
METAVERSE
Soruyu geliştirelim. Metaverse birbirine bağlı evrenlerin bir araya geldiği bir ortam mı olacak yoksa internet gibi kavramın kendisi mi? Kimi yatırımcılara göre aslında ikisi de değil. Çünkü girişimciler bunun başlı başına bir kavram olmasını istiyorlar ancak internetin devamı olarak değil. Yepyeni bir ürün... Yeni bir deneyim... Fütüristik ve havalı!.. Böylece hem yatırımcıların hem de kullanıcıların ilgisini çekecek.
Teknolojiyi taze, yeni ve havalı gösterebildiğiniz sürece, düzenlemelerden kaçınabilirsiniz.   Joan Donovan
Ancak yine de Zuckerberg bu konuda daha gelenekçi. Kavramı yepyeni bir ürün olarak sunmak yerine internetin yükseltilmiş bir versiyonu olarak görüyor.
Metaverse bedene bürünmüş bir internet gibi. İnternette bedeninizle dolaşmak gibi... Mark Zuckerberg

Evrenler arası etkileşim olacak

Aslında baktığınız zaman halihazırda Minecraft, Roblox ya da Fortnite gibi küçük evrenler var ve bu evrenlerin birleştiği çoklu bir evren tasarımı olabilir. Ancak burada bir sorun var. Fortnite için hazırlanan bir envanterin, Minecraft evrenindeki köşeli karşılığı nedir? Yani proaktif olacaksak tamamen etkileşimi olması gerek. Şu an metaversenin en büyük girişimcileri Facebook ve Epic Games. İki şirket de bu evrenin içinde var olan mekanizmalar olmak istiyor. Özellikle Facebook, meta datalar konusunda inanılmaz bir güce sahip ancak metaverse internet gibi olacaksa bu yeterli değil. Çünkü Facebook'ta elde edilen "şey", Fortnite için de kullanışlı olursa anlamlı. Bunun için çözüm NFT (non-fungible token)!
METAVERSE
NFT'nin ne olduğuna derinlemesine bir bakış atacağız ama öncelikle buradan bakın. 2021'in belki de "en kıymetli kavramı" NFT. Temel olarak "değiştirilemeyen ve tamamen orijinal" olan bu varlıklar, sanal dünya için çok önemli. Hatta şu sıralar CMYLMZ için de önemli. Ama en çok da gerçek dünya için önemli hale geldi. Şöyle ki geçen yıl yapılan NFT sertifikalı satışların toplam tutarı 19.5 milyon $ iken, 2021'in sadece ilk yarısındaki tutar ise tam 2.5 milyar $! Etkilenmediniz mi? 2030 yılında AR teknolojisine yapılması beklenen yatırıma bakın o zaman: 1.5 trilyon $!

Yine pandemi etkisi

Küresel sermayenin, bu kadar sermaye ayırdığı bir şey için uygun zemin yine küresel bir kavram oldu. Küresel pandemi, hayatımızda birçok şeyi değiştirdi ve gariptir ki bu değişimlerin biri de sanırım uzaktan yaşamaya olan yakınlığımız. Yani küresel salgın, metaverse için muazzam bir zemin yarattı. İşin içinde Zuckerbeg ve Facebook olunca her türlü komplo teorisi normalleşiyor. Tabii biz yine de bunun rastlantısal olduğunu düşünmeliyiz. Ancak pandemi bittiğinde şu acı gerçeği görmüş olacağız: Bedensel aktivitelerimiz gün be gün azalıyor; hayatımız dijitalleştikçe bedenimiz zayıflıyor. İşte metaverse biraz da bu gerçeği karşımıza çıkartacak. Zihnimiz gelişirken bedenimiz zayıflayacak. Özetle metaverse henüz kimliğini bulmuş değil. Ama potansiyeli tartışmasız bir temeli var. Herkesin kendi avatarlarını oluşturup zahiri bir beden ile gezdiği, eğlendiği, öğrendiği, alıp sattığı (NFT ile), tartıştığı ya da aşık olduğu (daha ötesinin olmayacağını kimse söyleyemez) bir kavram. Aslına bakarsanız sanki Zuckerberg haklı. İnternet gibi ama bütün bunları yaparken bir ekranın karşısında değil; bizzat ortamın içindesiniz.
METAVERSE
Biz metaverse hakkında biraz daha düşüneduralım; gelecek, gerçekliğin algısını dönüştürmek için gün sayıyor. Şu anki gerçekliğiniz bunu kurmaya izin vermiyorsa eğer, Netflix üzerinden Ready: Player One izlemenizi öneririm. Sonrasına dair hayalleriniz için ise sınır zihniniz. Benim için bir Ankara kahvaltısı iyi bir başlangıç olacaktır.
Bu yazıyı kargala!
0 Yorum