Bilim & Teknoloji

Merkeziyetsiz Sosyal Medya: Phaver


Uğur İşçeviren 9 Ağustos 10:28

Sosyal medya, artık kocaman bir kavram. Basitçe anlatmak zor. Bundan 15 sene evvel sadece Facebook'tan ibaret olan sosyal medya sahası artık onlarca oyuncudan ibaret. Zaten bu rekabet Facebook'un gelirlerine de yansımış durumda. Firma yıllar sonra ilk defa küçüldüğünü açıkladı. Çünkü son yılllarda yükselen trendler oyunun kurallarını değiştirdi. Bütün bu rekabetin ortasında oyunu yeni kurallarla oynayanların da eskilerin de değişmeyen bir ortak noktası var: Hepsi merkezi!.. Evet, kuralları değiştiren TikTok da dahil olmak üzere şu an aktif olduğumuz tüm platformlar verileri bir merkezde topluyorlar. Yani alayı Web2.0 ürünü...

Web2.0 platformlarında arkadaşları ve aileleriyle bağlantı kurmak için, kullanıcıların mahremiyetlerini neredeyse tamamen kaybetmeleri ve uygulama içi algoritmalara dayalı olarak istilacı bir şekilde profillendirilmeleri ve hedef alınmaları gerekir. Yani esasen tamamen bedava olan bu iletişim için satmanız gereken bir şey var: Kimliğiniz!..

Aslında bu satış bazen iyi amaçlara hizmet edebiliyor. Web2.0'ın reklam mekanizmalarının ne kadar verimli ama aynı zamanda istilacı olduğunu düşünün. Algoritma sizi takip ediyor ve ihtiyacınızı karşınıza çıkartıyor. Peki bunu nasıl yapıyor? Kişisel verilerinizi satarak... Tamamen size ait bilgilerinizi öylesine birine vermeniz istense kaçınız kimliğini verir? Dijital platformlarda bunu hunharca yapıyoruz. Yani amaç iyi olsa (daha fazla alışveriş yapmanızı sağlamak!) bile sonuç biraz şüpheli.

Merkeziyetsiz sosyal medya DeSo

Peki bu durum iyi bir amaca hizmet etmezse?.. Yani amaç da tartışmalı olursa... Mesela yerel seçimlerinizde yabancı bir hükümetin çıkarlarına göre oy kullanmak için takibe alınsanız... Şöyle düşünün. Siyasi eğilimlerinize göre tamamen bir hedef odaklı içeriklere maruz kalıyorsunuz. Yani esasen propaganda malzemesi olarak sadece hoşunuza gidecek içeriklere erişiyorsunuz. Haber kaynağınızı siz araştırmadıkça algoritma (merkez) belirliyor. Bunu son 2 seçimde (en azından bizim bildiğimiz kadarı ile) yaşadı Amerikalılar. Rusya/Putin, kapalı kapılar ardında Amerika seçimlerine Facebook ve Twitter aracılığı ile müdahale etti. Hatta son seçimde iki platform da açık açık Trump karşıtı propaganda yaptı. Sansürledi! Bunların toplum üzerindeki etkisini düşünün! En basit hali ile sansür... Yani bu devlerin/devletlerin işine gelmezseniz sansürlenebilirsiniz.

Ne var ki artık dünya değişiyor. Teknoloji gelişiyor. Kurallar yeniden yazılıyor. En önemlisi de trendler değişiyor. Hem de çok hızlı... Artık yavaş yavaş Web3.0 uygulamalarına geçiyoruz ve bunun getireceği faydaları biliyoruz. Sosyal medya kısmında beklenti çok net: Merkeziyetsizlik!.. Yani hiçbir sosyal uygulama sizin kişisel bilgilerinize sahip olmasın. Kişisel veri mülkiyeti kişide kalsın. Böylece satılmasın. Size ait bilgiler üzerinden alışveriş yapmanız tetiklenmesin. En önemlisi de en temel bireysel haklarınız merkezden kısıtlanmasın.

Bu bağlamda yavaş yavaş merkeziyetsiz sosyal medya uygulamalarını göreceğiz. DeSo!.. (Decentralization Social Media) Yakın zamanda sayılarının hızla artacağını düşündüğüm bu uygulamalardan biri Phaver. Uygulama, hem Web2.0 hem de Web3.0 sosyal uygulamalarının en iyi özelliklerini birleştiren merkezi olmayan bir platformdur. Yenilikçi sosyal platform, kullanıcılara her şeyi kapsayan bir deneyim sunmak için Web2.0 platformlarının kullanım kolaylığını ve gösterişli içerik beslemelerini Web3.0 platformlarının teşvikleri ve mülkiyeti ile birleştiriyor. Gerçekten kullanıcı odaklı bir sosyal platform.

Eşit ve etik sosyal medya

Kullanıcılara gerçek sahiplik sunan ve bağımlılık yerine kaliteyi ödüllendirecek şekilde optimize edilmiş bu platform size kendi özerk ağınızı sağlıyor. Özerkliği sağlamanın yanı sıra, Phaver platformu, daha etik para kazanma zorluğunu çözmeyi ve içerik oluşturarak değer sağlayan topluluk üyelerini ödüllendirmeyi amaçlıyor. Yani üreteni değerleyen tüketici oluyor. Değeri ve kazancı merkez değil tamamen topluluğun kendisi dağıtıyor. Share-to-earn (kazanmak için paylaş) mantığı ile çalışan platform şimdilik çok yeni ve gelişime açık. Hedef daha eşitlikçi bir sistem. Ne kadar gerçek olacak? Bekleyip göreceğiz.

Yani Phaver aslında kullanım alışkanlıklarını değiştirmek yerine veri mülkiyeti ve eşitlikçi dağıtıma odaklanıyor. Sosyal medyanın kullanım şekli itibari ile klasik bir Web2.0 tasarımı olan Phaver, datayı merkezden dağıtıyor ve tamamen topluluk odaklı bir mekanizma kuruyor. Bu yönüyle de bir Web3.0 organizması... Aslında bu ifade gelecekte çok daha anlam kazanacak. Çünkü Phaver da dahil birçok uygulamayı topluluk yönetecek. Yani sizi sansürleyen de yine siz olacaksınız!

Phaver, piyasaya sürülmesinden bu yana, sıfır pazarlama harcaması ile 30.000'in üzerinde aktif üye ve haftalık 17.000'den fazla etkileşime giren kullanıcı topladı. Bu gerçekten heyecan verici. Uygulama, sosyalin geleceği olmayı hedefliyor ve önümüzdeki yıllarda, milyarlarca kullanıcıya, bağımlılık veya ihtilaf için optimize edilmemiş içerik sağlarken, hak ettikleri mülkiyeti ve ödülleri veren bir sosyal platforma erişim sağlamak istiyor. Kişisel olarak şuna inanırım. Dünyayı iyi teknoloji kurtaracak. Hem de her açıdan... Buna sosyokültürel değişimler de dahil! İşte Web3.0 ve DeSo bu değişimin en önemli adımlarından biri. Bu bağlamda diğer bir sosyal platform olan Lens Protocol de incelememize konu olacak.

Bu yazıyı kargala!
1 Yorum
Gorillaz
Gorillaz
01:17 @ 30.08.2022
Kesinlikle heyecan verici gelişmeler bence de. Ben de hesabımı açtım. Yeni kayıt olmayı düşünen arkadaşalar kaydolurken ben kodumu kullanırlarsa sevinirim. kodum; gorillaz bu sayede tek seferlik puan kazandırıyor. siz de çevrenizdekileri referansınızla kayıt olmaları için teşvik edin bence (: