Aile & Çocuk Kitap & Edebiyat Sinema & TV

SAVAŞIN ÇOCUK YÜZÜ: ÇİZGİLİ PİJAMALI ÇOCUK


Gamze Erdem Özcan 28 Aralık 14:19

Tel örgüler... Sözlük anlamı, dikenli tellerden yapılmış engel... Dostluğu ayıran, ırkları ayrıştıran bir soğuk yüz... 2. Dünya Savaşı, yaklaşık bir buçuk miyon Yahudi'nin toplandığı , gaz odalarında yok edildiği Auschwichz Toplama Kampı da tel örgülerle çevrili... Dahası, her duygudan, her rolden sırılmış; gri çizgili pijamalar, gri çizgili bereler, birbirinin aynısı bakan ve görünen insanlar... Çizgili Pijamalı Çocuk...

Shmuel

Bu kitabı okumaya başladığınızda, Bruno adında 9 yaşındaki bir çocukla yolculuğa çıkacaksınız (ama bu kitap dokuz yaşındakiler için değil) ve er geç Bruno ile bir tel örgüye varacaksınız.

Çizgili Pijamalı Çocuk

Her şey boş, her yer soğuk

Bruno 9 yaşında, 2. Dünya Savaşı sırasında babası bir Nazi subayı ve general. Birgün Führer'in evlerine yemeğe gelmesiyle Almanya'da yaşadıkları Berlin'den, Polonya'ya taşınmak durumunda kalıyorlar. Bruno'nun, ablasıyla arası çok iyi olmamasının yanında; zaman geçirmesi için eve gelen öğretmenin onun ilgililerini görmezden geldiği için yeni evinde, tek başına sıkıntılı zamanlar yaşıyor. Odasının camından farkettiği kilometrelerce uzanan tel örgüleri farkediyor. Anne ve babasının özellikle yasakladığı bahçenin o tarafında bir keşfe çıkıyor ve o yöne doğru epey yürüdükten sonra Shmuel'le tanışıyor. Birbirlerinin adını duyunca 'öyle insan ismi olmaz ki' diye düşünüyorlar. Fakat Bruno ve Shmuel kısa zamanda iyi arkadaş oluyor, aralarındaki o soğuk engele rağmen...

Nazi Kampı'nda Alman çocuk

Bruno her tel örgülere gidişinde Shmuel'e, -bazılarını dayanamayıp yolda tüketse de- yiyecekler götürüyor. Ama tel örgünün arkasındaki arkadaşını, babasından haber alamadığı için hep daha mutsuz buluyor. Bu yüzden ona yardım etmeye karar veriyor. Bir şekilde tel örgülerin arkasına geçiyor. Tıpkı Yahudiler gibi çizgili pijamasının içinde, Shmuel'le birlikte, onun babasını arıyor. Eve gitmesi gerektiğinde ise Nazi askerlerince etrafı sarılıp, gaz odalarından birine arkadaşıyla birlikte kapatılıyor. Babasının ölüm düzeneği yine kusursuz çalışıyor.

Yazar, kitap boyunca okurun hep bir adım önünde konumunu korurken, öldürücü darbeyi son sayfalarda indiriyor.

The Independent

Bir damla gözyaşınız kaldıysa...

Kitabın son sayfalarını okurken, içimden binlece kez "hayır!" dediğimi hatırlıyorum. Oysa Auschwichz Kamplarında sayısız çocuğun öldürülmesi daha önce okuduğum bir çok kitap, izlediğim onlarca belgeselden tanıdıktı. Hatta Dünya üzerindeki bu saçma düzenin yılmadan en ilkel haliyle devam ettiği, çok iyi bildiğim bir şey değil miydi? Fakat, Bruno ve Shmuel'le ancak okurken anlayabileceğiniz bir bağ kurmuştum. Gözyaşlarım duygulanmaktan değil, çaresizliğin savaşıydı sanki. Okurken nasıl yumruklarımı sıktıysam; izlerken de "bildiğim sonu değiştirebilir miyim?" hissine kapıldım.

İrlandalı yazar John Boyne'ın kaleminden çıkan, 2007 yılında vizyona giren Çizgili Pijamalı Çocuk; yakın zamanda Netflix platformunda da film olarak yerini aldı. Arka kitap bilgisinde bahsedildiği üzere çocuk gözünden yetişkinlere mesaj veren bir kitap olduğunu düşünüyorum. Edilgen ve süslü bir dili kullanmayı sevmeme rağmen, kitabın tek süsünün sadelik olmasından çok etkilendim. Olay örgüsü, kurgu, işlenen olumlu dostluk temasının, bir katliamın, bir savaşın ortasında nasıl bu kadar güzel anlatıldığına hayran kaldım.

Çocuk yüreklerde

Bir yetişkin olarak dayanmayan kalbimiz, çocuk yüreklerde çok derin travma ve izlere sebep olabilir. Duygu yüklü, trajik, ürperten hatta ağlatan sıradışı bir kitap. Çocuğun gözünden bir savaş portresi görmek, yetişkinlere bir mesaj niteliği taşıyacaktır. Bir çocuğun gözünden nelere mal olduğunu görmek uyarıcı olacaktır ister istemez. Ama söz konusu okur çocuk ise; ancak +12 yaşa tavsiye edebilirim. Çünkü askerin silah doğrulttuğu, insanların yere diz çöktürüldüğü ve bazı işkencelerin -direkt anlatılmasa da- ima edilmesi yoluyla hissettirilmesi mevcut. Hatta hemen hemen filmde de travmatik sahnelere yer verilmemiş, ima edilerek tasvir edilmiş.

Okumaya başladığım andan beri aklımdan çıkmıyor. Oldukça yalın ve hiçbir zorlama olmadan anlatıldığı için neredeyse kusursuz. İşte bu, çok ender karşılaşılan bir şey. Yanaklarımdan süzülen yaşlarla öylece kalakaldım!

The Irish Independent

Aldığı ödüller

Okurun ve izleyicinin hayranlığını kazanan Çizgili Pijamalı Çocuk, aday gösterildiği ödülleri de toplamıştır. 2007 İrlanda Kitap Ödülleri dalında, Yılın Çocuk Kitabı Ödülü, Dinleyicilerin Seçimi: Yılın Kitabı, Yılın Kitabı Ödülü Adayı ve 2006-2007 Bisto İrlanda Çocuk Kitabı Ödülü: Yılın Çocuk Kitabı ödülleri tam manasıyla sahibini bulmuştur.

John Boyne,İrlanda'da doğan, İngiliz Edebiyatı ve yaratıcı yazarlık eğitimi gören ve romanları tüm dünyada 51 dile çevrilen yazar; aynı zamanda Curtis Brown Ödülü, Gustav Heinemann Barış Ödülü gibi birçok ödül de almıştır.

Böyle tel örgüler dünyanın dört bir yanında var. Umarız asla rastlamak zorunda kalmazsınız.

Çizgili Pijamalı Çocuk
https://www.youtube.com/watch?v=uwysOfnX2Qg
Bu yazıyı kargala!
0 Yorum