Aktüel

SAVAŞLARDAKİ VEBA ETKİSİ


Umut Akmermer 7 Ocak 08:31

Veba, insanlık tarihinin karşılaştığı en büyük salgınların başındadır. Peki özellikle Avrupa'nın büyük zararlar gördüğü veba salgınının çıkış yeri neresi? (Burası biraz ilginizi çekecek.) Nasıl bir yayılım gösterdi? Savaşlardaki veba etkisi nedir? Hadi gelin hep birlikte inceleyelim.

Veba nedir?

Yersinia pestis isimli bakteri tarafından meydana getirilen, öncelikle vahşi kemirgenleri etkileyen, insanlara ve diğer hayvanlara pirelerle ve farelerle yayılan, bulaşıcı ve öldürücü bir hastalıktır.

Tanımda da okuduğumuz gibi veba özellikle fareler ve pireler aracılığı ile oldukça hızlı bir yayılım göstermiştir. Hastalığın yayılmasında bir başka etmen ise dönemin insanlarının bilinçsiz yaşayış tarzı etkili olmuştur. Özellikle vebadan ölen insanların yaşadığı ev ortamı karantinaya alınması gerekirken tam tersi olmuştur. Ölen insanların eşyalarının yakınları tarafından kullanılmaya devam edilmesi, ev ortamlarının dezenfekte edilmemesi ve dönemin eksiklikleri neticesinde hastalık rahat bir şekilde yayılım göstermiştir.

Peki nereden çıktı bu veba hastalığı?

Veba salgını Çin ve Orta Asya'da başlayıp tüm dünyaya yayılmıştır. Son yıllarda boğuştuğumuz Covid-19 hastalığı ile veba hastalığının çıkış yeri ise aynı: Wuhan! Yaklaşık 5 yıl süren hastalık neticesinde 100 milyondan fazla kişi yaşamını yitirmiştir.

Hastalık başlarda yoksul kesim arasında yayılım göstermiş fakat sonrasında yayılımın hızlanması ile elit kesim de bu hastalıktan nasibini almış. Aragon Kralı 4. Pedro ve eşi Leanor bunlardan bazılarıdır.

Moğol İmparatorluğu kurucusu Cengiz Han

Bir savaş aleti: Veba

Eski çağların en büyük imparatorluklarından olan Moğollar kendi bölgesine ve dünyaya korku salan bir topluluktu. Savaş konusundaki zekaları onları diğer rakiplerinden ayıran önemli bir faktördü. Moğollardan korkan devletler yaptıkları kalelere sığınarak bu beladan kurtulmaya çalışmışlardır. Fakat kurtulamadıkları bir şey vardı o da Moğol zekası.

Moğollar kalelerine çekilen düşman askerini farklı bir yoldan etkisiz hale getirmek istiyordu. Bunun için de vebadan ölen askerleri mancınıklarla kale içlerine fırlatarak hastalığın kale içinde yayılmasının sağlıyorlardı. Hatta bununla da kalmayıp gömülü olan vebalıları da alıp düşman kalelerinin içine fırlatarak düşmanın direncini kırmaya çalışıyordu. Çalışmalar da sonuç veriyor ve düşmanın direnci kırılıyordu.

Kırım Kalesi

Miras kalan savaş taktiği

Moğol imparatorluğunun başlattığı bu savaş taktiği sonraki nesiller tarafından da kullanıldı. Cengiz Han'ın torunun Batu Han, Kefe kuşatmasında vebayı bir biyolojik silah olarak kullandı. Kırım Kalesi'ni almak için üç ay uğraşan Batu Han başarıya ulaşamayınca miras kalan taktiği uygulayarak tek bir askerini bile kaybetmeden kaleyi almıştır.

Burada hastalığa yakalanan kişilerin hastalığı Sicilya üzerinden Avrupa'ya yayması üzerine Avrupa kıtası, tarihin en karanlık günlerini geçirmeye başlamış oldu. Hastalığın yayılmasındaki bir başka unsur ise ticaret. Özellikle Orta Asya'dan Avrupa'ya giden vebalı kürkler bu hastalığın yayılmasında etkili unsurların başında gelmektedir.

Vebanın Avrupa'ya yayılışı

Yayılmanın önüne geçmeye çalışan Avrupa kıtası hastalık hakkında hem bilgisiz hem de tıbbi açıdan gelişmiş konumda değildi. Yapabildikleri en önemli argüman karantinaydı. Fakat hastalığın yayılmaya başladığı bölgedeki insanların panikle bulundukları yerden kaçmaları hastalığın yangın gibi hızlı bir şekilde yayılmasına olanak sağlamıştı.

Savaşlardaki veba etkisi sonucunda dünya çapında yaklaşık 100 milyon insan hayatını kaybetti. Belki Moğollar hastalığın kaynağı olmadı fakat dünya çapında böyle bir hastalığın yayılmasına sebep olan topluluk olarak adını tarihe yazdırdı.

Önceki yazılarım.

Bu yazıyı kargala!
0 Yorum