Aile & Çocuk

Sınav Kaygısı Yaşıyor Olabilirsin


Mehtap Temur 3 Haziran 08:04
Bu kadar çalışmayla kazanamazsın”. “Bu kafayla gidersen zor kazanırsın”. “Komşunun oğlu fen lisesini kazandı. Sen ne yapacaksın?” Bu sözler tanıdık geldi mi sana? Kim bilir yakın zamanda bu cümleleri sen de duydun. Bu yüzden kucağında nur topu gibi bir sınav kaygısı taşıyorsun. Bu yazının, lise ve üniversite sınavlarına hazırlanan tüm öğrencilere ışık tutması dilerim.

Kaygı ve sınav kaygısı nedir?

Öncelikli olarak kaygı; kişinin bir olayla karşı karşıya kaldığında yaşadığı bedensel, duygusal ve zihinsel değişimlerle kendini gösteren bir uyarılmışlık durumudur. Sınav kaygısı ise öncesinde öğrenilen bilginin, sınav sırasında etkili bir biçimde kullanılmasına engel olan ve başarının düşmesine yol açan yoğun kaygıdır.  Mesela ne kadar kaygı? Düzeyli bir kaygı beraberinde motivasyonu ve başarıyı arttırır. Mesela “Ben dersim için neler yapabilirim?” kaygısı... Bu oldukça temel ve masum bir kaygıdır. “Eyvah ben mahvoldum.” ya da “Yapamazsam kimsenin yüzüne bakamam.” Bunlar ise kaygının canavarlaştırılmış halidir ve tehlikelidir. Başarıya giden yolda kaygı yol gösterici ya da tam tersi engelleyici olur. Ayarı iyi tutturmak gerekir. Sınav kaygısının öğrenmeyle ya da fazla ders çalışmakla ilgisi yoktur. Fazla ders çalışmanın, bilgi yüklemenin kaygı ve stres yarattığı düşüncesi bir hayli yaygındır. Aksine kaygıyı yaratan sınavdan başarısız olunacağı ve bu başarısızlığın bazı değerlerin sonu olacağı korkusudur. 

Sınav kaygısının nedenleri

Bu kısmı üç ana başlıkta inceleyebiliriz.  İlk olarak bireyden kaynaklı nedenler: Kişinin sürekli olumsuz düşüncelere sahip olmasıdır. Örneğin ya hep ya ya hiç tarzı düşünmesidir. Öğrenci devamlı geçmişe dair başarısızlıklarını düşünür. Ama tekrar başarısız olursam…”  Görev ve sorumluluklarını erteler ve zamanı iyi kullanamaz. Kendine güveni düşüktür.  İkinci olarak aileden kaynaklı nedenler: Ailenin mükemmeliyetçi tutumu, reddedici konuşmaları ve yüksek başarı beklentisinde olmalarıdır. Ailenin küçük yaştan itibaren çocuktan yüksek başarı beklemesi, eleştirmesi, cezalandırması… Çocuğun kendine olan güvenini sarsar ve sonuç olarak kaygı düzeyini yükseltir. Son olarak ise çevreden kaynaklı nedenler: Arkadaşları tarafından reddedilmek ve başkalarıyla kıyaslamadır.

Sınav kaygısı yaşayan öğrenci

Ders çalışma konusunda mazeret yaratır ve sorumluluk almak istemez. “Zaten başaramayacağım”, “bu sınavda başarılı olamamak benim kaderim”, “herkesin imkanı benden daha çok, imkanı çok olanlar benden daha şanslı” gibi düşünceler sorumluluk almaktan kaçmak için birer bahanedir. Motivasyon sorunu yaşar. Bilgi düzeyine ve hafızasına güveni azdır. Karar verme sorunu yaşar. Sınava hazırlanmayı erteler. Edindiği bilgiyi verimli olarak kullanamaz. Uyumada güçlük yaşar. Sınav öncesinde, karın ağrısı, baş dönmesi, mide bulantısı gibi fizyolojik belirtiler gösterir.  Dikkatini toplamada güçlük yaşar. Sonuç olarak sınavı ve başarısızlığı her şeyin sonu olarak görür.

Sınav kaygısını yenmek için öğrencilere öneriler

Sınavı kabullenin. Her şeyden önce önce olumlu düşünmeye çalışın.  Sınavda kaygı yaratan duygu ve düşünceleri fark edin. Olumsuz düşünceleri olumluya çevirin. Çalışma alışkanlıklarınızı ve sınava ilişkin tutumlarınızı gözden geçirin. Hedeflerinizin ulaşılabilir olmasına dikkat edin. Geçmiş başarısızlıklarınıza değil başarılarınıza odaklanın. Gevşeme egzersizleri öğrenin ve ihtiyaç duyduğunuzda mutlaka uygulayın.  Beslenmenize ve uyku düzeninize dikkat edin. Başarının amacı, mutlu ve güvenli bir insan olmaktır. Mesela bu da çeşitli yollarla olur. Mutlu ve güvenli yasam da yalnızca sınav sonucuna bağlanamaz. Bundan başka birçok yaşama seçeneği bulunduğunu unutmayın. Sınavı bir kişilik sorunu haline getirmeyin. Sınavda yalnızca kişiliğiniz değil, sizin belirli bir yanınız ölçülmektedir. Sınavı kaybetseniz de siz yine insan olarak değerlisiniz. Kısacası sınavı bir ölüm - kalım sorunu yapmadan düşünürseniz daha başarılı olursunuz. Son olarak çok faydalandığım bir kitap önerisinde bulunayım. Alfa yayıncılıktan çıkan Mümin Sekman’ın “Her Şey Seninle Başlar!” adlı kitabını okumanızı öneririm. Keyifli okumalar dilerim. Bir sonraki yazıma kadar karga.la da kalın.
Çocuğuyla hiç ilgilenmeyenler var. Çocuğunun sınavda yüksek not almasını önemseyip yetinenler var. Sınav notlarıyla yetinmeyip çocuğunun dersleri kavramasını, yaşamla ilişkilendirip anlamasını, şevk ve gayretinin sürekli olmasını takip edenler var. Size hangisi tanıdık geliyor? Doğan Cüceloğlu
Bu yazıyı kargala!
0 Yorum