Kripto

Teklif 16: Aslolan Topluluk Mudur Yoksa Kural Mı?


Uğur İşçeviren 15 Mart 14:55

Teklif 16!... Eğer gelecekte, kripto varlıkları ve blok zincirleri görüyorsanız bu sayıyı önemseyin. Çünkü Cosmos ağında başlayan bu oylama belki de kripto kavramına olan yaklaşımı kökten değiştirecek. Kriptolara olan ilginiz yalnızca borsadan ibaret değilse; blok zincir felsefesine de aşina iseniz JUNO ağında ve topluluğunda yaşanan demokrasi şenliğini kaçırmamalısınız.

Öncelikle ne olduğuna kısaca göz atalım. Geçen yıl bu zamanlarda Cosmos ağında ATOM taşıyan tüm cüzdanlara 1:1 oranında JUNO dağıtılacağı (airdrop) açıklandı. Her cüzdan ATOM hacmi oranında JUNO alacaktı. Ancak maksimum miktar 50.000 adet olarak açıklandı. Yani bir cüzdanda 100.000 ATOM olsa bile alacağı miktar 50.000 olacaktı. Buraya kadar sorun yok.

Önce anlaşma oldu

Ne var ki senenin sonuna doğru topluluktaki geliştiriciler bir açıklama yaparak ağdaki bir balinanın, yaklaşık 2.5 milyon adet ATOM'u 50 cüzdana bölerek 1:1 oranında JUNO aldığını açık etti. Böylece alması gerekenin çok üstünde bir miktarda JUNO aldı.

Buna karşılık teklif 4 bahsi ile bu durum, demokratik oylamaya sunuldu. Yani 50.000 adedin üstündeki JUNO'lar tartışmaya açıldı. Kanıtlar da sunulunca balina, JUNO çekirdek ekibine ulaştı ve bir anlaşma önerdi. Anlaşmaya karşılık olarak JUNO'ları ile ağa destek olacağını açıkladı. Yani basitçe topluluğun yanlışı affedebilmesi için sosyal sözleşme kurma girişimiydi. Topluluk da yapılan oylama ile teklif 4'ü anlaşmalı olarak reddetti.

Ama işler beklendiği gibi gitmedi ve balina elindeki JUNO'ları satmaya başladı. Çünkü topluluk mekanizması çok güçlü olan JUNO ağı ciddi bir ivme kazanmıştı. Ağın gücü arttıkça fiyatı da yükselmişti. Nefsine yenik düşen balina, satışa başlayınca çekirdek ekip ve geliştiriciler anlaşmayı ihlal eden balinaya karşılık yeni bir oylama sundular. Balinanın "haksız" kazancı elinden alınmalı mıydı?

Bunu yaparken de oylamaya katılanlara sebepleri şöyle sıraladılar:

  • Zincir içi yönetişim için yüksek risk (zaten yeter sayının yarısına sahip)
  • Harekete geçmelerine rüşvet vermek için delegasyonlarla doğrulayıcı satın alma potansiyeli
  • Balina oyuncusu, tüm DEX likiditesini 10 dakika veya daha kısa sürede tek başına silebilir (Fonları serbest bırakılmalıysa)
  • Toplumda her gün korku

Balık sürüsü balinadan güçlü

Ağ üzerinde yapılan demokratik oylama son saatleri itibari ile %80 üzerinde EVET oyu var. Yani balinanın JUNO'ları geri tahsis edilecek. Bu durumu lehine çevirmek isteyen balina, sosyal medyadan bir çağrı yaptı ve suçsuz olduğunu ilan etti. Üstelik geliştirici çekirdeğe de birçok ithamda bulundu.

Olay ciddi bir sosyal genişleme yaşayınca işin içine üst düzey "cüzdan takipçileri" girdi. Ortaya çıkan muhtemel sonuç şu ki balina aslında bu dağıtım için cüzdan değiştirmedi. Kendisi bir fon yönetiyordu ve sadece şanslı idi. Ancak yatırımcılarını bu JUNO dağıtımından habersizdi ve bu fırsatı değerlendirmek istemişti. Ne yazık ki bu sefer ekibin acımasız propagandasına maruz kaldı. Hatta bu "airdrop oyunu" suçlamasına dair ispatlar zayıflayınca balina; coin dolandırıcılığı, tohum kelimesi çiftçiliği, ponzi şeması, sybil saldırısı ile suçlandı. Yani iddia o ki balina biraz hırsız... Bu suçlamaların bir kısmı gerçek dışı olsa da topluluk, şimdilik "kendi lehine" oy veriyor.

Teklif 16 oylaması devam ededursun biz biraz da işin felsefesine bakalım. Blok zincirlerin geleceğin tasarımında var olacağına inanıyoruz. Bu sistemler birçok şeyi merkezden alıp dağıtıyor. Para, bilgi, gizlilik ve güç!.. Evet; gücün de tamamen merkezden çıktığı bu sistemde topluluk demokratik bir hareket sağlıyor. Bunun faydaları da zararları da olacaktır. Çoğunluk tiran olabilir. Hatta despotluk yanlışa da sürükleyebilir. Ama sonuçta eğer demokrasi ile yürüyecekse sistem kendi tecrübelerini oylar. Yani uzun vadede kendi yanlışlarını düzeltmek için idealdir. Kusurlu olsa da diğerlerinden iyidir. Bugünkü topluluk da esasen şunu oyluyor: İstenmeyen davranış cezaya tabi olmalıdır. Nitekim JUNO ağını geleneksel kripto yaklaşımlarından ayıran devrimsel kısım da bu sanırım. Ethereum ve Bitcoin ağlarında topluluk nispeten farklı bir yaklaşım segilemişti.

Her şey topluluk için

Normalde mutlak kurala tabi sistemlerde, ortada net kanıt yoksa ya da makul şüpheden öteye geçmiyorsa kişi suçsuzdur. Yani suçlu olduğu kanıtlanana kadar... Ancak topluluk bugün bunun böyle olmadığını oyladı. Balina sistemdeki bir açığı "kurallar içerisinde" -bilinçli ya da bilinçsiz"- sabote etti. Demokratik anlayış da bunun bir daha olmaması için "kuralları çiğnedi". Yani topluluk bu oylamada "aslolan kural değil; topluluktur" anlayışını benimsedi. Bu yaklaşımın zincir üzerindeki etkilerini zaman gösterecek. Kuralları çiğneyen topluluğun kendisi (hem de neredeyse tam bir bütünlük ile) olunca sonuçları da daha çok katmanlı olacaktır.

İşin zincir üzerindeki diğer etkisi ise "tamamen duygusal". Bu airdrop oyununun yarattığı tepki JUNO ağı üzerinde ciddi bir iz bıraktı. JUNO topluluğu birçok anlamda kendisini öncü görüyor. Hatta sırf bu yüzden zamanında ethereum ve bitcoin ağları üzerinde yaşanan hacking olaylarından farklı bir tepki koyuyorlar. Ağlar çatallanmıyor. Balinanın elindeki varlığa el koyuyor topluluk. Çoğunluğun tiranlığı... Yenilikçi, öncü ve acımasız... Belki de adaletsiz. Ama JUNO topluluğu eski köyde yeni bir adet arıyor. Merkeziyetsizlik kavramına, değişmezlik ilkesine, eylemin tarafsızlığına devasa bir yumruk indiriyor. Aslolan topluluktur!

Teklif 16 oylamasının etkilerini göreceğiz. Hem kripto topluluğu hem de insanlığın geri kalanı bunun etkilerine maruz kalacak. Belki hemen bugün değil. Ama yeni demokrasi yükleniyor. Merkezi olmayan yönetişim sistemlerinin yolu şekilleniyor. Şu sıralar kripto dünyası belki de insanlığın "doğruya en yakın" yönetişim modelini bulmasını deneyimliyor.

Peki sizin fikriniz nedir? Kural kural mıdır? Kural her şeyin önünde midir? Yoksa topluluğun faydası ve oyu mudur üstün olan?

Bu yazıyı kargala!
0 Yorum